نفتا

موجوده

نفتا Naphtha (Light & Heavy)

«خامِ تمامِ کمال‌ها؛ ماده‌ای که از دلِ نفت زاده می‌شود تا ده‌ها صنعت را تغذیه کند»نفتا آرنیکو در دو گرید سبک (Light Naphtha) با دامنه جوش 30 ° 𝐶 30°C تا 90 ° 𝐶 90°C و سنگین (Heavy Naphtha) با دامنه جوش 90 ° 𝐶 90°C تا 200 ° 𝐶 200°C ، خوراک اصلی واحدهای کراکینگ بخاری (Steam Cracker) در صنایع پتروشیمی است که اتیلن ( 𝐶 2 𝐻 4 C 2 H 4 )، پروپیلن ( 𝐶 3 𝐻 6 C 3 H 6 ) و بوتادین ( 𝐶 4 𝐻 6 C 4 H 6 ) را از آن می‌سازند. این مواد، خود پایه تولید پلاستیک‌ها، لاستیک‌ها، الیاف مصنوعی و صدها ماده شیمیایی دیگر هستند. علاوه بر این، نفتا سنگین در فرآیند ریفرمینگ کاتالیستی به بنزین با اکتان بالا تبدیل می‌شود. آرنیکو با عرضه نفتا با مشخصات PONA (پارافین، اولفین، نفتن، آروماتیک) دقیق و مطابق نیاز واحد فرآیندی مشتری، به پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌های بزرگ اطمینان می‌دهد که خوراک‌شان هیچ‌گاه کیفیت تولید را به خطر نمی‌اندازد.

توضیحات بیشتر

۱. هویت شیمیایی و ماهیت ترکیبی

نفتا یکی از مهم‌ترین خوراک‌های صنعت پتروشیمی جهان است و به طور خلاصه می‌توان گفت: نفتا پل ارتباطی بین پالایشگاه و پتروشیمی است.

نفتا یک مخلوط پیچیده از هیدروکربن‌های سبک تا متوسط است:

$C5→C12C_5 \rightarrow C_{12}$

ویژگی‌های فیزیکی:

پارامتر	نفتا سبک (LN)	نفتا سنگین (HN)
دامنه جوش	$30 - 90° C$	$90 - 200° C$
چگالی در $15° C$	$0.620 – 0.680\ g/cm^3$	$0.700 – 0.760\ g/cm^3$
عدد اکتان (RON)	$60 - 70$	$40 - 60$
محتوای پارافین	بالا	متوسط
نقطه اشتعال	$< - 20° C$	$- 10° C$ تا $+ 30° C$

۲. انواع نفتا بر اساس منبع تولید

الف) نفتا تقطیر مستقیم (Straight Run Naphtha — SRN)

از تقطیر اتمسفری نفت خام به دست می‌آید.

$تقطیرنفتا+کروزن+گازوئیل+…\text{نفت خام} \xrightarrow{\text{برج تقطیر}} \text{نفتا} + \text{کروزن} + \text{گازوئیل} + \text{…}$

ترکیب غالب: پارافین‌ها ( $n$ -paraffins و isoparaffins)

این نوع نفتا بهترین خوراک برای steam cracker است زیرا:

پارافین‌ها بیشترین اتیلن را می‌دهند
سهل‌الاحتراق هستند
کمترین رسوب‌گذاری را دارند

ب) نفتا FCC (Cracked Naphtha)

از واحد کراکینگ کاتالیستی (FCC) به دست می‌آید.

محتوای الفین بالا ( $20−50%20-50\%$ )
محتوای آروماتیک متوسط تا بالا
عدد اکتان بالاتر از SRN
معمولاً به مخلوط بنزین اضافه می‌شود نه پتروشیمی

ج) نفتا ریفرم (Reformate)

از واحد ریفرمینگ کاتالیستی خارج می‌شود.

محتوای آروماتیک بسیار بالا (بنزن، تولوئن، زایلن)
به عنوان خوراک واحد BTX استفاده می‌شود

۳. فرآیند Steam Cracking — اصلی‌ترین مصرف نفتا

مهم‌ترین کاربرد نفتا در جهان، خوراک کراکرهای بخار برای تولید اتیلن و پروپیلن است.

شرایط عملیاتی:

دما: $750 - 870° C$
زمان ماند: $0.1 - 0.5$ ثانیه
نسبت بخار به خوراک: $0.5\ kg/kg$

محصولات کراکینگ نفتا:

محصول	درصد تقریبی
اتیلن ( $C_2H_4$ )	$34\%$
پروپیلن ( $C_3H_6$ )	$18\%$
بوتادین ( $C_4H_6$ )	$6\%$
بنزن ( $C_6H_6$ )	$8\%$
هیدروژن ( $H_2$ )	$2\%$
گازهای سبک ( $C_1, C_2$ )	$18\%$
Pyrolysis Gasoline	$18\%$

واکنش‌های اصلی در کراکر:

$n-C7H16→C2H4+C2H4+C3H8n\text{-}C_7H_{16} \rightarrow C_2H_4 + C_2H_4 + C_3H_8$

$n-C6H14→C2H4+C2H4+C2H6n\text{-}C_6H_{14} \rightarrow C_2H_4 + C_2H_4 + C_2H_6$

$C3H8→C2H4+CH4C_3H_8 \rightarrow C_2H_4 + CH_4$

۴. نفتا در صنعت بنزین

نفتا سبک از تقطیر مستقیم که عدد اکتان پایینی دارد، برای ورود به بنزین نهایی باید ایزومریزه شود:

$(RON=92)n\text{-}C_5H_{12}\ (RON=62) \xrightarrow{\text{Isomerization}} i\text{-}C_5H_{12}\ (RON=92)$

$(RON=92)n\text{-}C_6H_{14}\ (RON=25) \xrightarrow{\text{Isomerization}} 2,2\text{-dimethylbutane}\ (RON=92)$

نفتا سنگین وارد واحد Catalytic Reformer می‌شود تا آروماتیک‌های پراکتان تولید شوند.

۵. پارامترهای کیفی کلیدی نفتا برای صادرات

پارامتر	مقدار معمول	اهمیت
PONA Analysis	P: 60-75%, O: 1-5%, N: 10-15%, A: 10-15%	تعیین کاربرد
گوگرد کل	$200\ ppm$ (صنعتی), $10\ ppm$ (پتروشیمی)	سلامت کاتالیست
نیتروژن	$1\ ppm$ (پتروشیمی)	کاتالیست‌زدایی
رطوبت	$30\ ppm$	خوردگی
دامنه تقطیر	ASTM D86	شناسایی ترکیب
چگالی	ASTM D4052	محاسبه حجم
ارزش کلورید	$1\ ppm$	حفاظت لوله‌کشی

۶. تحلیل PONA — قلب آنالیز نفتا

PONA مخفف چهار گروه هیدروکربنی در نفتا است:

$\text{Paraffins} \quad O = \text{Olefins} \quad N = \text{Naphthenes} \quad A = \text{Aromatics}$

تأثیر PONA بر بازده کراکر:

ترکیب	بازده اتیلن	ارزش‌گذاری
$n$ -Paraffins (بیشترین)	بالاترین	گران‌ترین برای کراکر
Naphthenes	متوسط	خوب
$i$ -Paraffins	متوسط تا پایین	قابل قبول
Aromatics (کمترین)	پایین‌ترین	بد برای کراکر

به همین دلیل نفتای با Paraffin Content بالا قیمت بالاتری در بازار پتروشیمی دارد.

۷. کاربردهای دیگر نفتا

حلال‌های صنعتی

نفتا به عنوان حلال در:

رنگ‌ها و پوشش‌ها
چسب‌ها
تمیزکننده‌های صنعتی
بازیابی روغن

استفاده می‌شود. White Spirit یا Mineral Turpentine نوع تصفیه‌شده نفتا برای صنعت رنگ است.

تولید هیدروژن

$catalyst7CO+15H2C_7H_{16} + 7H_2O \xrightarrow{\text{Reforming, Ni catalyst}} 7CO + 15H_2$

$H_2O \rightarrow CO_2 + H_2 \quad \text{(Water-Gas Shift)}$

تولید سنتزگاز (Syngas)

خوراک تولید متانول، آمونیاک و GTL.

۸. بازار جهانی نفتا

مناطق اصلی مصرف:

ژاپن، کره جنوبی، تایوان: بزرگ‌ترین واردکنندگان نفتا در جهان برای پتروشیمی
اروپا: مصرف در کراکرهای بخار
هند: مصرف رو به رشد سریع

قیمت‌گذاری:

بر اساس قیمت Naphtha CFR Japan (Platts)
معمولاً Discount به Brent داده می‌شود
در بازارهای آسیایی به عنوان CIF Japan/Korea قیمت‌گذاری می‌شود

مدارک فنی محصول نفتا شامل برگه مشخصات فنی (TDS)، برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS) و گواهی آنالیز (COA) در صورت درخواست در اختیار مشتریان قرار می‌گیرد.

جهت دریافت این مدارک و اطلاعات تکمیلی، لطفاً با واحد فنی یا فروش شرکت تماس حاصل فرمایید یا از طریق ایمیل با ما در ارتباط باشید.